पंचायत समिती रोहा

पंचायत समिती रोहा – परिचय
पंचायत समिती रोहा ही रायगड जिल्ह्यातील महत्त्वपूर्ण पंचायत समितींपैकी एक असून तिच्या कार्यक्षेत्रात विविध गावांचा समावेश आहे. ग्रामीण भागाचा सर्वांगीण विकास, ग्रामपंचायतींचे समन्वय, शासकीय योजना प्रभावीपणे राबविणे तसेच ग्रामीण जनतेच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी पंचायत समिती कार्यरत आहे.
रोहा तालुका हा प्रामुख्याने शेती, मत्स्यव्यवसाय व लघुउद्योग यांसाठी ओळखला जातो. तालुक्यातील सामाजिक, शैक्षणिक, आर्थिक व सांस्कृतिक प्रगतीसाठी पंचायत समिती रोहा सातत्याने प्रयत्नशील असून विविध योजनांच्या माध्यमातून नागरिकांचा सहभाग व विकास साध्य केला जात आहे.
रोहा तालुका (जि. रायगड, महाराष्ट्र) हा ऐतिहासिक, धार्मिक आणि नैसर्गिक संपत्तीने समृद्ध आहे. खाली रोहा तालुक्यातील काही प्रसिद्ध ठिकाणे
रोहा तालुक्यातील प्रसिद्ध ठिकाणे –

1. कुंडलिका नदी – रोहा शहरातून वाहणारी ही नदी व्हाईट वॉटर राफ्टिंगसाठी प्रसिद्ध आहे.
रोहा तालुक्यातील प्रसिद्ध ठिकाण – कुंडलिका नदी
रोहा तालुका (जि. रायगड, महाराष्ट्र) हा निसर्गसंपन्न व साहसी पर्यटनासाठी ओळखला जातो. त्यातील सर्वात प्रसिद्ध ठिकाण म्हणजे कुंडलिका नदी.
स्थान-
कुंडलिका नदी रोहा शहरातून वाहते. तिचा उगम सह्याद्री पर्वतरांगांमध्ये झाला असून ती कर्नाळा, कोलाड, रोहा अशा गावांतून वाहत जाऊन अरब सागरात विलीन होते.
वैशिष्ट्ये-
महाराष्ट्रातील एकमेव व्हाईट वॉटर राफ्टिंगसाठी प्रसिद्ध नदी.
साहसी खेळांमध्ये रस असणाऱ्यांसाठी सर्वोत्तम ठिकाण.
नदीच्या काठावर हिरवीगार शेतं व निसर्गरम्य परिसर असल्यामुळे पर्यटकांना आकर्षित करते.
पर्यटन महत्त्व-
कोलाड गावाजवळील कुंडलिका नदी साहसी पर्यटनाचे केंद्र म्हणून ओळखले जाते.
येथे दरवर्षी हजारो देश-विदेशी पर्यटक राफ्टिंग, कॅम्पिंग आणि कयाकिंगसाठी येतात.
पावसाळ्यात नदीला विशेष चैतन्य येते व पर्यटकांची गर्दी वाढते.

2. सांस्कृतिक व स्थानिक महत्त्व:-
कुंडलिका नदी परिसरातील गावांच्या शेतीसाठी पाण्याचा आधार आहे. स्थानिक लोक या नदीला जीवनरेखा मानतात.अशा प्रकारे, कुंडलिका नदी ही रोहा तालुक्याचे सर्वात मोठे आकर्षण असून निसर्ग, साहस आणि पर्यटन यांचा संगम घडवणारे ठिकाण आहे
कुंडलिका व्हॅली – ट्रेकिंग व साहसी पर्यटकांसाठी आकर्षक ठिकाण.
कुंडलिका व्हॅली (Kundalika Valley, Roha – Raigad, Maharashtra)
कुंडलिका व्हॅली ही रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यात वसलेली, डोंगरदर्‍यामधून वाहणाऱ्या कुंडलिका नदीमुळे निर्माण झालेली एक सुंदर नैसर्गिक दरी आहे.
महत्त्व :
निसर्गरम्य ठिकाण – हिरवेगार डोंगर, धबधबे, दऱ्या आणि नदीचे मोहक दृश्य यामुळे हे ठिकाण पर्यटकांना आकर्षित करते.
कुंडलिका नदी – ही नदी भोरजवळील सह्याद्री पर्वतरांगातून उगम पावते आणि रोहा तालुक्यातून वाहत जाऊन रेवदंडा येथे समुद्राला मिळते.
व्हाईट वॉटर राफ्टिंग – कुंडलिका नदी विशेषतः कोलाड गावाजवळील राफ्टिंगसाठी प्रसिद्ध आहे. दरवर्षी हजारो साहसी पर्यटक येथे येतात.
ठिकाणाचे वैशिष्ट्य :
पावसाळ्यात दरीत अनेक लहानमोठे धबधबे निर्माण होतात.
व्हॅलीमधून दिसणारे दृश्य पर्यटकांना “सह्याद्रीचे सौंदर्य” अनुभवायला लावते.
फोटोग्राफी, ट्रेकिंग, पिकनिक आणि साहसी खेळांसाठी उत्तम ठिकाण.

पोहोच मार्ग :
जवळचे रेल्वे स्टेशन – रोहा (कोकण रेल्वे), कोलाड
जवळचे शहर – रोहा (सुमारे 15–20 किमी)
मुंबईपासून अंतर – सुमारे 120–130 किमी
पुण्यापासून अंतर – सुमारे 100–110 किमी

कोंकण रेल्वेचे रोहा जंक्शन – कोंकण रेल्वेची सुरुवात रोहा पासून होते, त्यामुळे हे ठिकाण ऐतिहासिक दृष्ट्या प्रसिद्ध आहे.
कोकण रेल्वे – रोहा जंक्शन
रोहा जंक्शन (जि. रायगड, महाराष्ट्र) हे कोकण रेल्वेचे उत्तरेकडील प्रारंभिक स्थानक आहे.

महत्त्व :
रोहा हे कोकण रेल्वेचे पहिले स्टेशन आहे, जिथून संपूर्ण कोकण रेल्वे मार्ग सुरू होतो.
हे जंक्शन मुंबई–पुणे मार्गाशी जोडलेले असल्याने प्रवासी व मालवाहतूक दोन्हीसाठी महत्त्वाचे आहे.
येथून दक्षिणेकडे जाणारा रेल्वेमार्ग कोकणातील प्रमुख शहरे – मंगळूर, गोवा, रत्नागिरी, कणकवली, सिंधुदुर्ग इ. शी जोडतो.
भौगोलिक स्थान :
रोहा हे रायगड जिल्ह्यातील रोहा तालुक्यात आहे.
मुंबईपासून अंतर – सुमारे 120 किमी
पनवेल–रोहा हा मार्ग कोकण रेल्वेला जोडतो.
वैशिष्ट्ये :
1998 पासून रोहा जंक्शनवरून कोकण रेल्वेची नियमित गाड्या सुरू झाल्या.
येथे प्रवासी गाड्या, मालगाड्या व काही विशेष गाड्यांचे थांबे आहेत.
रोहा जंक्शन परिसरात विद्युतिकरण व आधुनिक सिग्नलिंग प्रणाली बसवण्यात आली आहे.
कोकणातील पर्यटन, उद्योग व व्यापार यासाठी हे स्टेशन एक प्रमुख केंद्र आहे.

3. हनुमान मंदिर, रोहा – प्राचीन व श्रद्धास्थान.
रोहा तालुका – हनुमान मंदिर माहिती

रोहा तालुक्यात अनेक प्राचीन हनुमान मंदिरे आहेत. ही मंदिरे भक्तांसाठी श्रद्धास्थान असून, त्यांचा ऐतिहासिक व धार्मिक वारसा आजही जपला जात आहे.
प्रमुख हनुमान मंदिरे (रोहा तालुका, रायगड)
1. हनुमान मंदिर – रोहा शहर
हे मंदिर रोहा शहरातील एक जुने व प्रसिद्ध मंदिर आहे.
मंदिराची रचना पारंपरिक असून येथे दरवर्षी हनुमान जयंती उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा होतो.
स्थानिक लोक दर मंगळवार व शनिवारी येथे पूजा-अर्चा करण्यासाठी मोठ्या संख्येने येतात.
2. ग्रामदैवत स्वरूपातील हनुमान मंदिरे (गावागावात)
रोहा तालुक्यातील अनेक गावांत हनुमान ही ग्रामदैवत म्हणून पूजली जाते.
गावाच्या प्रवेशद्वाराजवळ किंवा मध्यभागी हनुमानाची मंदिरे आढळतात.
गावाच्या वार्षिक जत्रेत या मंदिरांना विशेष महत्त्व असते.
3. किल्ले व प्राचीन ठिकाणी असलेली मंदिरे
कोठळी किल्ला व इतर ऐतिहासिक ठिकाणी देखील हनुमान मंदिरे असल्याचे सांगितले जाते.
या ठिकाणी प्राचीन शिल्पकलेचे दर्शन घडते.
श्रद्धा व वैशिष्ट्ये
हनुमान हा शौर्य, भक्ती व शक्तीचा प्रतीक मानला जातो.
रोहा तालुक्यातील हनुमान मंदिरे ही भक्तांचे मानसिक आधारस्थान आहेत.
मंगळवार व शनिवार या दिवशी विशेष पूजन, आरती व भक्तिगीतांचा कार्यक्रम होतो.
अनेक मंदिरांमध्ये हनुमान जयंती, रामनवमी, दसर्‍या सारखे उत्सव साजरे केले जातात.